Uncle Raymond

Alweer een tijdje geleden ben ik naar de achteroom van mijn vriendin, Raymond Parker, in Engeland geweest, om hem als een der laatste getuigen van de tweede wereldoorlog te interviewen. Raymond Parker was in 2014, op 25 september, eregast bij de 70ste herdenking van de bevrijding van Helmond. Raymond heeft een extra bijzondere band met Helmond, omdat hij, op diezelfde 25ste september 1944, in Helmond Willy Bezemer ontmoet heeft, met wie hij na de oorlog is getrouwd en waarmee hij vier dochters heeft gekregen. Toen ik enkele jaren terug voor het eerst hoorde van het bestaan van oom Raymond, was ik meteen getriggerd om meer van hem te weten te komen, daar ik begreep dat hij als soldaat veel heeft meegemaakt. Hij was in 2011 op bezoek in Amsterdam en dat bezoek is memorabel. Op een prachtige zomerse dag haalden we uncle Raymond op van Station Zuid. Nog helder staat me voor de geest, hoe kordaat en kwiek de toen 86-jarige Raymond met ons mee opliep naar het huis van mijn vriendin. Ik heb hem toen maar meteen (voor de camera) geïnterviewd. Ik kwam er toen achter dat hij van het moment van zijn ontscheping in Normandië in juni 1944 (niet op D-day, maar een aantal dagen later) tot zijn terugreis naar Engeland en dus inscheping in Noord-Duitsland, laat in 1945, zo’n beetje alles heeft meegemaakt wat een soldaat kan meemaken. Hier aan tafel in Amsterdam vernam ik dat hij ook getuige was van de bevrijding van het concentratiekamp Bergen-Belsen. Ik vroeg hem toen of hij bereid was mij te ontvangen als ik naar hem toe te reizen om zijn ‘volledige’ verhaal op te tekenen. Dat bleek het geval te zijn, en al heeft het lang geduurd, eind maart/ begin april 2015 is het tot een bezoek én dus langdurig en diepgravend interview voor de camera gekomen. Samen met de zus van mijn vriendin was ik op bezoek bij hem in Cottingham, een klein plaatsje vlak bij Kingston-upon-Hull, waar de veerboot uit Rotterdam ook aanmeert. Hij leeft als weduwnaar, zijn Willy is een paar jaar geleden overleden, in een klein zeer typisch Engels huis met tuin voor en grotere tuin achter. Uncle Raymond is ongelooflijk vitaal en is op zijn 90ste nog bezig in de tuin. Er zijn wel wat kleinere lichamelijke ongemakken, maar zijn spirit is intact en hij heeft nog die sprankelende alertheid die zijn relaas, afgezien van de inhoud van het verhaal, de moeite waard maakt. Ik overweeg nu om een (soort van) documentaire te maken van het materiaal dat ik heb gedraaid, maar voor de website van de NOS heb ik al een net geen 2 minuten durend fragment gemonteerd. De zus van mijn vriendin heeft het ondertiteld. De eerste anekdote die oom Raymond vertelt gaat over de ontmoeting met ex-gevangene in het net bevrijdde concentratiekamp Bergen-Belsen. In het tweede stukje gaat het over de Conventie van Genève, waarin staat omschreven hoe oorlogvoerende partijen om dienen te gaan met, bijvoorbeeld, krijgsgevangenen.. Hier kun je die strak gemonteerde twee minuten zien, nog voordat de NOS het fragment op haar website plaatst.

~~~~~~~~~~

En dan toch 7 dagen later blijkt dat de NOS het fragment geplaatst heeft. Wel is er een stuk van afgehaald, namelijk dat stukje met de ontmoeting met ex-gevangene in het net bevrijdde concentratiekamp Bergen-Belsen. Het tweede gedeelte, dat stuk je over de ver de Conventie van Genève en hoe een Engelse commandant zijn woorden met een variatie direct gestand deed, is nu hetgeen resteert. Zie: http://app.nos.nl/datavisualisatie/bevrijding/ en klik dan op de speld die geplaatst is bij Helmond.

 


read more

Ieder zijn eigen biografie

Dinsdag 25 februari 2014 (al weer bijna vier maanden jaar terug!) stond er een stuk in Het Parool over mijn favoriete onderwerp:levensportretten! Dat stuk, getiteld ‘Ieder zijn eigen biografie’, was geschreven door Carlijn Vis en ging over Karel Baracs (de verhalenman) en zijn vrouw Mieke die het levensverhaal van mensen optekenen en er boekwerken van maken.

In het stuk lezen we dat ze op bezoek zijn bij ‘ras Amsterdammer’ Wim Brom. Ze zijn er op het moment dat Karel en Mieke Baracs aan Wim hun versie van het eerste gedeelte van zijn levensverhaal voorlezen. Karel is onder Amsterdammers ook wel bekend als ‘De Stadsverteller van Amsterdam’. Hij heeft die naam van Job Cohen gekregen. Karel heeft veel ervaring met het op het toneel vertellen van verhalen over de geschiedenis van de stad. Prachtig! In de marge stond ook een aantal andere professionals vermeld die boeken maken van levensverhalen van mensen. Volgens Vis laten steeds meer mensen, vooral ouderen, hun levensverhaal opschrijven. Naast de Baracs ken ik bijvoorbeeld ook Alexandra Heering die het zelfde doet. Zij steken allemaal een grote hoeveelheid tijd in het aanhoren van de verhalen van hun klanten. Zij slagen er in om het leven van de hoofdpersoon van het papier te laten spetteren. Van het resultaat van Heering’s inspanningen heb ik een voorbeeld kunnen lezen. Geweldig mooi. Maar het is wel allemaal prijzig. Bij Baracs kost een levensverhaal tot biografie laten verwerken zo’n €12.000,- . Wel allemachtig, ik maak een levensportret voor ongeveer een zesde van dat bedrag! Alexandra hanteert een ander tarief. Het brengt me een beetje aan het twijfelen… zou ik me dan ook maar op het aanbieden van een geschreven levensverhaal storten?

Nee, immers ik doe het anders: ik maak levensportretten op dvd! Het is een levensportret in een geheel andere vorm. En het is natuurlijk ook minder arbeidsintensief als een geschreven levensportret. Een levensportret met de dvd’s als eindproduct kan dus goedkoper zijn. Maar ik bereik er wel, meen ik, een zelfde kwalitatief hoge standaard mee, als Baracs en Heering met hun levensboeken. Van mijn reeds gemaakte levensportretten kunt u op deze website een aantal voorbeelden zien. Van mij krijgt u toch een dvd met beeld en geluid van u of de door u zo geliefde persoon. Zijn of haar dictie, oogopslag, opvallende handbewegingen tijdens het praten… enzovoorts worden vastgelegd.

En: is het minder gemakkelijk om te filmen of juist een geschreven levensportret te maken? Misschien is er, voor de camera, minder verbeeldingskracht nodig, waar immers een geschreven verhaal vraagt om het visualiseren van het vertelde. Hoewel? Als iemand een mooi verhaal vertelt of bijvoorbeeld een soort van monoloog houdt of in gesprek is (en bijvoorbeeld over zijn of haar leven vertelt), moet je als luisteraar ook je verbeeldingskracht gebruiken. Dat werkt bij mij in ieder geval zo, en… dat zal bij iedereen wel zo werken. Dat hoop ik althans… en daarom werkt het ook echt: zo’n dvd met zo’n levensverhaal; het blijft een kostbaar levensdocument.

En, ja, hoe ik er gelijk Karel Baracs, toe ben gekomen om mij met dit vak bezig te houden… dat valt te lezen in een interview dat mij door Flores van Emmerik van Dijkenvanemmerik is afgenomen…

 


read more

Finnen versus Grieken

Ik ben nog steeds een verstokte Eurofiel. Als ik me zo uitdruk, maak ik me vast niet populair(der). Ik ben Eurofiel tegen de verdrukking in. Ik ben en was zelfs een zo grote Eurofiel dat ik zo’n prachtige Europese vlag (u weet wel, met die gouden sterren) had, die permanent (dag en nacht) hing aan een vlaggenstok aan de achterzijde van mijn huis.
Wat ik met de vlag wilde uitdrukken? Weg met die enge kritiek, kortzichtig en onbenullig, tegen de EU! Hoe mooi en belangrijk is het niet dat wij verwoestende oorlogen, hongersnoden, en andere verschrikkingen achter ons laten? Die verscheidenheid die alle volken van Europa samenbinden in één grote unie, laat dat toch steeds weer een groot genoegen zijn voor mij… en waarschijnlijk, al durven zo weinigen dat te zeggen, best wel velen. De zwijgende meerderheid?
Misschien vraagt u zich af, “Wat moet Eurofilie op deze site?”
Wel, ik moest het even kwijt, maar…ook is er een verbinding met mijn levensportretten-business. Dat zit zo: ik herinner mij een uitspraak van iemand die te maken had met de productie van het Tv-programma ‘Expeditie Robinson’. Deze persoon zei iets in de trant van ‘De Finnen, die zich tijdens de opnamen dienen uit te spreken over hun ervaringen, doen dat zodanig sober dat de afzonderlijke afleveringen van de Finse variant (van het wereldwijd verkochte programma) slechts een half uur duren, terwijl de Griekse afleveringen van het zelfde programma maar liefst anderhalf uur kunnen duren!’ Zie hier de verrukkelijke verschillen die de verschillende culturen in Europa op dat niveau al laten zien!
Zo is het ook met mijn levensportretten; de opnamen van het ene portret vergen veel meer opname tijd en ook in de montage en in de lengte van de uiteindelijke portretten is er een groot verschil, maar ik probeer wel steeds een gelijkwaardig resultaat te bereiken, en verdikkeme: dat lukt me aardig. Want natuurlijk moet ik me houden aan de afspraak  die ik met mijn klanten heb gemaakt, en de mogelijkheden die het gesprek en de opname van het interview mij én de te interviewen persoon bieden. Gelukkig loopt zo’n opnamesessie eigenlijk steeds heel soepel! De inhoud telt en dat komt er toch steeds weer goed uit…


read more

dank

Dan is er een bedankje in de vorm van een heuse brief naar aanleiding van een gemaakt en afgerond én afgeleverd portret. Dat doet mij natuurlijk goed. Een brief, waarin ik word bedankt voor het gemaakte dvd-portret. Natuurlijk wist ik wel, ook tijdens het ‘draaien’, dus het interviewen, van het portret waar hier de dankbrief over gaat, dat het goed ging met het ‘verkrijgen van materiaal’; elk portret vereist uiteraard een andere benadering… Omdat iedereen verschillend is; je kan en moet rekening houden met de eigenaardigheden en bijzondere kwaliteiten van een ieder die je gaat interviewen. Zo wordt en is elk levensportret een op maat gemaakt werkstuk. Steeds toch weer verschillend, zowel in aanpak van het gesprek als in de verwerking, de montage. Wat gemeenschappelijk is, is natuurlijk dan de persoon van de interviewer (ik) en natuurlijk de indeling van ‘het werkstuk’ op de dvd… Het is soms zoeken naar een toon, naar de geaardheid van de te interviewen persoon, zowel tijdens het gesprek, als in de montage. En, ik meen het oprecht, ik krijg bij alle door mij gemaakte portretten, een gevoel van warmte terug van de persoon die voor de camera zit. Het is dankbaar werk…


read more

Met de billen bloot

Na enige maanden als ZZP’er/ Ondernemer aan de slag te zijn én (dus) inderdaad, verdikkeme, ook nog opdrachten binnen te slepen, voel ik mij  gegroeid in het zijn van ondernemer. Dat besef ik nu. Het is wel een gekke gewaarwording, beseffen dat je ondernemer bent. Aan het ZIJN van ondernemer ligt een manier van denken, of alert zijn, aan ten grondslag. Dat ZIJN is de mentale basis van je activiteiten als ondernemer, zoals zich dat bijvoorbeeld manifesteert in het werk waarin je je onderscheid, maar ook in alles wat er verder bij komt kijken. Een dergelijke alertheid is noodzakelijk als je een bedrijfje voert. Ondernemer ben je namelijk min of meer voortdurend, niet alleen als je alleen aan de slag bent (in mijn geval dagen achter de pc monteren, editen, maar ook een administratie voeren, enzovoort), maar zeer zeker ook als je ‘onder de mensen’ verkeert. En om over een belangrijk onderdeel van mijn werk als ondernemer, het werven van klanten, te spreken: Ik denk voortdurend aan nieuwe klanten én praat nu toch vaak, zonder echte schroom, met vrienden, kennissen en onbekenden als zijnde ….. mogelijke klanten. Dat is best lastig aan de ene kant; MIJN (unieke) product onder de aandacht brengen van al die mensen die ik ontmoet en waar ik (bijvoorbeeld heel even) mee in gesprek ben. Het is best lastig, omdat je moeilijk in contact met anderen voortdurend je ‘verkoopverhaal’ kunt presenteren. Ik kan het heel goed hoor, de ‘elevatorpitch’ houden, maar juist ik heb vaak de angst dat een wervend verhaal over je business vertellen het contact niet bevordert. Ondanks die angst is er echter dus toch die bovenstaande groei, een groei als ondernemer die zich vertaald in afname van de angst om zomaar over mijn product te vertellen. Ik ben er namelijk gaande weg, werkende weg zal ik maar zeggen, steeds meer van overtuigd geraakt dat wat ik aanbied een prachtig lang voort bestaand ‘document humain’ is, dat ik zo maar, voor een heel schappelijk bedrag, schenk aan mijn klanten… Daar gaat mijn schroomvalligheid, en dat is, wat je als ondernemer wél moet doen… die schroom oprecht, maar op gedoseerde en toepasselijke wijze laten varen. Sterker, als je dat niet kunt opbrengen, als je dat niet kan zeggen dat wat jij maakt ‘het is’, dan is het zijn van ondernemer een oefening in op de plaats rust bewegen. ‘Je moet’ dus als ondernemer, zoals ik zei tegen Jort Kelder, die mij op de bühne van het door DWI Amsterdam in het Tobaccotheater georganiseerde bijeenkomst ‘Op weg naar Eigen Werk’ op 7 februari van dit jaar kort interviewde in zekere zin ‘met de billen bloot.’ Dus helemaal eerlijk laten zien waar je voor staat en wat je wilt (verkopen).


read more

Virgil Gheorghiu is een schrijver die een boek schreef dat de merkwaardige titel ‘Het vijfentwintigste Uur‘ heeft.. Het uit het Frans vertaalde boek handelt over een Roemeense boerenzoon, Johann Moritz, die in de Tweede Wereldoorlog de pech heeft om steeds aan de verkeerde kant te staan van het prikkeldraad. Hij is, ik zeg het met enige ironie, een soort van sukkel die steeds weer gepakt wordt. Eerst wordt hij voor Jood aangezien, een ‘beschuldiging’ waar hij maar niet van af komt en verder op in het boek wordt hij vervolgd omdat hij een nazi zou zijn. Dat laatste overkomt hem na de oorlog in één der Duitse interneringskampen voor al dan niet vermeende nazistische oorlogsmisdadigers. Gelazer alom, en als simpele ziel lijdt hij verschrikkelijk onder de tortuur die hem wordt aangedaan. Ik vertel er hier over omdat ik het ben gaan lezen, na het voor €4,50 inclusief verzendkosten, antiquarisch te hebben aangeschaft, daar één van mijn klanten tijdens de opname van het interview ‘van zijn leven’ er over begon. Hij vertelde erover toen ik hem expliciet naar een boek had gevraagd dat veel indruk op hem heeft gemaakt. De man, die ik Wim zal noemen, is een fantastisch leraar, een verwoede lezer en ook … een fanatiek aanhanger van AZ (maar dat terzijde). Zo is het toch geweldig dat een boek dat (in 1967) zelfs verfilmd is met Anthony Quinn onder de Franse titel La vingt-cinquième heure, opduikt bij de prachtinterviews (ik kan niet anders zeggen) die ik mag filmen. Ik ben nu dus inderdaad ook dat boek aan het lezen en vind het (ik moet nog een pagina of 60 lezen) langdradig, maar ben wél onder de indruk van hoe zwaar en onmenselijk ook de geallieerden omgingen met die duizenden en nog eens duizenden verdachten, die om de één of andere reden nog rond 1946 vast zaten op verdenking van oorlogsmisdaden. Uiteraard zaten er ook onschuldige mannen en vrouwen bij. Het boek heeft een wat cynische ondertoon door min of meer te stellen dat er geen rechtvaardigheid bestaat en elke staat (dus ook de geallieerde staten) systematisch onschuldigen bestraffen kan door zich op wetten en regelmatigheden te beroepen. Nu schiet me meteen de keiharde Nederlandse behandeling van onze landverraders en NSB’ers en anderen die op de één of andere manier met de nazi’s hebben samengewerkt en zijn gepakt, te binnen. Het is niet een tot optimisme stemmend boek, maar voor Wim, zo toen in 1959 de Nederlandse vertaling verscheen (nota bene met een omslagontwerp van Dick Bruna), was het een Eye-opener. Het zegt natuurlijk iets over onze visie op de strijd tegen de nazi’s waarbij veel heldhaftig en dapper is gestreden en ‘wij’ samen met de geallieerden het morele gelijk aan ‘onze’ kant hadden. Dat heeft dus ook wel een betrekkelijke kant.


read more

zondags aan de slag

Erg enthousiast ben ik nu bezig met het monteren van een portret van een zeer interessant man… Ik heb al het materiaal,  dat het lange gesprek met hem opleverde, op de PC gezet en ben dus aan het monteren. Een heidense klus. En dat op zondag. Alsof je nog steeds in gesprek bent met de geïnterviewde, terwijl het echt allemaal al een week achter ons ligt. Elke uitspraak, elk antwoord op een vraag, soms lange uitweidingen, het is zeer boeiend en dus interessant. De zondag wordt zo toch bijzonder nuttig.

En dan is het toch een mega-klus, waarbij ik snel goede keuzes dien te maken: dat is nu een soort eerste taak die ik me als eerste stel. Ik leer het wel, en het besef dat elke persoon die ik mag interviewen voor een portret anders is en een toch een andere aanpak of benadering vergt of zelfs vereist is toch ook een noodzakelijkheid. Fingers crossed dat het goed afloopt; het monteren is elke keer spannend. Aan de ene kant is het steeds weer Kill Your Darlings, alhoewel bij mij het toch weer anders is. Het product dat ik maak is vooral bedoeld om lange gesprekken te laten zien. Ik hoef niet snel te monteren. Dat dien ik me nog steeds voor ogen te houden. Ik maak geen documentaire, ik ben niet bezig voor een groot publiek.


read more